Αγαπημένοι γονείς,

αν διαβάζετε αυτές τις γραμμές, σημαίνει πως νοιάζεστε. Και μόνο αυτό αρκεί για να ξεκινήσει κάτι όμορφο. Ζούμε σε μια εποχή όπου οι οθόνες είναι παντού: στο κινητό, στο tablet, στην τηλεόραση. Δεν είναι «κακές» από μόνες τους. Το ζήτημα είναι πότε, πόσο και πώς μπαίνουν στη ζωή ενός παιδιού.

Τα πρώτα χρόνια της ζωής, ο λόγος δεν γεννιέται από εικόνες που κινούνται, αλλά από σχέση. Από βλέμματα που συναντιούνται, από λέξεις που λέγονται αργά, από παύσεις, από παιχνίδι στο πάτωμα, από το «σε ακούω». Το παιδί μαθαίνει να μιλά γιατί κάποιος μιλά σε εκείνο, όχι σε μια οθόνη.

Όταν ένα μικρό παιδί περνά πολλές ώρες μπροστά σε οθόνες, μειώνονται οι στιγμές αληθινής επικοινωνίας. Η οθόνη μιλά, το παιδί ακούει, αλλά δεν χρειάζεται να απαντήσει. Δεν χρειάζεται να βρει λέξεις, να δοκιμάσει ήχους, να πάρει σειρά σε έναν διάλογο. Η βλεμματική επαφή λιγοστεύει και μαζί της χάνεται ένα από τα πιο βασικά θεμέλια της ανθρώπινης επικοινωνίας. Ο εγκέφαλος συνηθίζει σε γρήγορα ερεθίσματα και ο φυσικός ρυθμός της ανθρώπινης ομιλίας μπορεί να αρχίσει να μοιάζει «αργός» ή λιγότερο ενδιαφέρων. Έτσι, χωρίς να το καταλάβουμε, ο λόγος μπορεί να καθυστερήσει ή να μην εξελιχθεί με τον τρόπο που θα μπορούσε.

Ιδιαίτερα στις ηλικίες κάτω των τριών ετών, το παιδί έχει ανάγκη από ζωντανή αλληλεπίδραση. Όχι από εκπαιδευτικά βίντεο, αλλά από εσάς. Από τη φωνή σας, τις εκφράσεις του προσώπου σας, το παιχνίδι, την αγκαλιά. Εκεί μέσα γεννιούνται οι λέξεις. Εκεί βρίσκει ο λόγος το νόημά του.

Ξέρουμε πόσο εξαντλητική μπορεί να είναι η καθημερινότητα και πόσο εύκολο είναι το κινητό να γίνει μια λύση για λίγη ησυχία ή ξεκούραση. Δεν υπάρχει καμία ενοχή σε αυτό. Υπάρχει μόνο χώρος για κατανόηση. Είναι όμως σημαντικό να θυμόμαστε ότι όταν η οθόνη γίνεται τρόπος ηρεμίας ή παρηγοριάς, το παιδί χάνει την ευκαιρία να μάθει να εκφράζει αυτό που νιώθει με λέξεις. Να πει «θέλω», «θυμώνω», «φοβάμαι», «χρειάζομαι».

Η καλή είδηση είναι ότι ο λόγος έχει τεράστια δύναμη να ανθίσει όταν του δώσουμε χώρο. Κάθε φορά που μιλάτε στο παιδί σας, που περιγράφετε όσα κάνετε, που παίζετε μαζί του, που τραγουδάτε ή λέτε μια απλή ιστορία, χτίζετε γέφυρες επικοινωνίας. Δεν χρειάζονται τέλειες συνθήκες. Χρειάζεται παρουσία και διάθεση για σύνδεση.

Και αν κάτι μέσα σας ανησυχεί, αν νιώθετε ότι το παιδί σας δεν μιλά όπως θα περιμένατε, ζητήστε βοήθεια χωρίς φόβο. Η έγκαιρη υποστήριξη δεν είναι ταμπέλα. Είναι φροντίδα. Είναι ένα δώρο για το παιδί και για όλη την οικογένεια.

Θυμηθείτε αυτό: δεν χρειάζεται να είστε τέλειοι γονείς. Χρειάζεται να είστε παρόντες. Ο λόγος του παιδιού χτίζεται μέσα στη σχέση. Και η σχέση χτίζεται καθημερινά, με μικρές στιγμές αγάπης, βλέμματος και φωνής.