Για παιδιά

Για παιδιά

Εσείς περνάτε ποιοτικό χρόνο με τα παιδιά σας;

Ποιοτικός χρόνος. Είναι κάτι που ακούμε πολύ τον τελευταίο καιρό! Τι είναι όμως ακριβώς; Ξέρουμε ακριβώς τι σημαίνει; Οι γονείς αναρωτιούνται «Πώς να “τιθασεύσω” και να βάλω όρια στο παιδί μου, ενώ έχω δοκιμάσει τα πάντα;» Του κάνω όλα τα χατίρια. Όλη μέρα το τρέχω στο καράτε ή στο ποδόσφαιρο, στο μπαλέτο, τη μουσική ή το κολυμβητήριο. Το πηγαίνω σε παιδότοπους, στους φίλους του να παίξει, κι όμως δεν εκτιμά τίποτα. Δεν με ακούει καθόλου, κάνει όλο ζημιές και με προκαλεί. Τι άλλο να κάνω πια; Τα έχω δοκιμάσει όλα. Όλα τα παραπάνω είναι λόγια, που ακούγονται συχνά στις ομάδες γονέων, από απογοητευμένους γονείς. Η λύση που προτείνω συνήθως, όταν ακούω για ατίθασα παιδιά, για παιδιά που καταστρέφουν τα σπίτια ή τα υλικά πράγματα των γονιών τους, είναι συνήθως μία. Για να σας δώσω να καταλάβετε καλύτερα τι εννοώ, θα σας παραθέσω ένα παράδειγμα. Στην τελευταία ομάδα γονέων που διοργάνωσα, έτυχε μια αγανακτισμένη κυρία να μου ζητήσει βοήθεια για το τριών χρόνων αγοράκι της, το οποίο είχε μετατρέψει το σπίτι σε πεδίο μάχης. Άνοιγε τα συρτάρια και πετούσε όλα τα πράγματα έξω, εκείνη το μάλωνε και εκείνο, πριν προλάβουν να περάσουν πέντε λεπτά, έκανε ακριβώς το ίδιο πράγμα, σαν να την προκαλούσε, όπως υποστήριζε η ίδια. Το πήγαινε σε κάποια δραστηριότητα, εκτός του παιδικού σταθμού, ήταν ήρεμο για λίγο, και όταν γύριζαν σπίτι, αντί να είναι φρόνιμο, εκείνο ξανάρχιζε να κάνει οτιδήποτε ήταν απαγορευμένο. Πχ. Έπαιρνε νερό και το έριχνε στο χαλί, ή πετούσε τα παιχνίδια του με δύναμη στο πάτωμα. Κάτι που φυσικά έκανε τη μαμά να θυμώνει, να κουράζεται από αυτήν την συμπεριφορά, να φτάνει σε σημείο μερικές φορές να το τιμωρεί άσχημα, όντας έξω από τα όρια της. Κάτι επίσης σημαντικό ήταν πως μπορούσε να κάνει οτιδήποτε άλλο, αφού συνεχώς έπρεπε να συμμαζεύει τις αταξίες του και να ασχολείται μαζί του. Αφού λοιπόν μου διηγήθηκε όλα τα παραπάνω και αφού άφησα αρκετούς γονείς να προτείνουν λύσεις, όπως το να βάλει όρια στο παιδί της η να μάθει να το βάζει τιμωρία, τη ρώτησα. -Τον ποιοτικό χρόνο τον δοκιμάσατε; -Τι εννοείς; -Εννοώ αν ασχολείστε ποιοτικά με το παιδί σας. -Φυσικά και ασχολούμαι. Μετά την δουλειά γυρίζω κατευθείαν σπίτι και είμαστε συνέχεια μαζί, εκτός από τις φορές που το τρέχω σε διάφορες εξωσχολικές δραστηριότητες. -Ωραία. Όταν γυρίζετε λοιπόν από τις εξωσχολικές δραστηριότητες ή όταν δεν έχετε εξωσχολικές δραστηριότητες, τι κάνετε μαζί; Τι παιχνίδια παίζετε; -Μα δεν είναι αυτό παιδί να παίξει παιχνίδια. Ό,τι και αν προσπαθήσουμε να παίξουμε, το παιδί μου θα προσπαθήσει και πάλι να κάνει αταξίες. -Μπορείτε να μου δώσετε ένα παράδειγμα, όπου παίζετε με το παιδί σας και ενώ παίζετε εκείνο κάνει αταξία; -Φυσικά. Προχθές έτρεχε γύρω από το σαλόνι, χοροπηδούσε στους καναπέδες και ούρλιαζε. Προσπάθησα να του πω να μην το κάνει, αλλά φυσικά δεν με άκουγε. Τότε του πρότεινα να φτιάξουμε ένα παζλ. Είχαμε βάλει λοιπόν κάτω το παζλ και προσπαθούσαμε μαζί να το φτιάξουμε. Όλα ωραία και καλά στην αρχή, μετά όμως, έπιανε τα κομμάτια και άρχισε να τα πετάει ψηλά, τριγύρω στο δωμάτιο ουρλιάζοντας. -Και πως το έκανε αυτό; Τι δεν πήγε καλά; Ενοχλήθηκε από κάτι; -Όχι απολύτως τίποτα. Μια χαρά έδειχνε και φάνηκε πως του άρεσε και πολύ που παίζαμε μαζί, αλλά σας λέω, δεν ευχαριστιέται με τίποτα. -Μα πως γίνεται αυτό; Την στιγμή δηλαδή που παίζετε και δείχνει να του αρέσει, ξαφνικά να τα παίρνει όλα και να τα πετάει στον αέρα; Τι έγινε εκείνη την στιγμή που άρχισε να το κάνει, τι κάνατε εσείς πριν τα πετάξει όλα στον αέρα; -Μα δεν πρόλαβα να κάνω κάτι, τον άκουσα μόνο να φωνάζει και όταν γύρισα, τα έπιανε από κάτω και τα ξαναπετούσε ουρλιάζοντας. -Τι εννοείτε τον ακούσατε; Δεν ήσασταν μαζί του, όταν άρχισε να τα πετάει; Και εδώ είναι λοιπόν η απάντηση. -Ήμουν φυσικά. Μαζί παίζαμε. Απλώς εκείνη την στιγμή, είχα πεταχτεί μέχρι την κουζίνα. Πήγα να κοιτάξω το φαγητό που μαγείρευα, τι να το άφηνα να μου καεί; Κάποιος πρέπει και να μαγειρέψει σε αυτό το σπίτι. -Και πόση ώρα σας πήρε αυτό; -Ε… μετά χτύπησε και το τηλέφωνο. Ήταν ο άντρας μου να μου πει, πως θα αργήσει να γυρίσει από την δουλειά. Τι να κάνω, να μην το σηκώσω; Και έτσι η μητέρα, άρχισε να απολογείται για τον ξαφνικό τρόπο που διέκοψε το παιχνίδι με το παιδί της και που φυσικά προσωπικά, σαν μητέρα και εργαζόμενη, την καταλαβαίνω απόλυτα. Πρέπει μέσα σε αυτές τις λίγες ώρες της ημέρας, να προλάβουμε να πάμε στην δουλειά, να μαγειρέψουμε, να καθαρίσουμε το σπίτι, να πλύνουμε, να ασχοληθούμε με το παιδί και.. και.. και.. πολλά και, που δεν τελειώνουν ποτέ αν δεν βάλουμε προτεραιότητες στη ζωή μας. Τι είναι ο ποιοτικός – αποκλειστικός χρόνος με το παιδί μας; Προσπάθησα λοιπόν να εξηγήσω στην συγκεκριμένη μητέρα, πως η διαφορά είναι πως εκείνη, όπως και πολλοί άλλοι γονείς, δεν γνωρίζουν πόσο σημαντικός είναι για το παιδί μας ο ποιοτικός – αποκλειστικός χρόνος, που του αφιερώνουμε. Πόσο σημαντική μπορεί να είναι εκείνη η μοναδική στιγμή της ημέρας που μας έχει απόλυτα δικές του. Που τίποτα δεν μπορεί να μπει ανάμεσα μας και που είμαστε ολοκληρωτικά αφιερωμένες σε εκείνο. Και είναι η λιγότερη ώρα αλλά και πιο σημαντική, που μπορούμε να του αφιερώσουμε, αφού όλες τις υπόλοιπες ή δουλεύουμε ή μαγειρεύουμε ή πλένουμε πιάτα ή καθαρίζουμε το σπίτι ή κάνουμε οτιδήποτε άλλο, σίγουρα πολύ πιο ασήμαντο από το να ασχολούμαστε με την ψυχική υγεία του παιδιού μας. Όταν λοιπόν και αυτός ο λίγος χρόνος που αποφασίζουμε να ασχοληθούμε μαζί του, δεν είναι σταθερός και το παιδί μας δεν ξέρει με βεβαιότητα πως από την στιγμή που καθίσαμε να παίξουμε μαζί του, έστω για τριάντα, σαράντα λεπτά, ή μία ώρα, θα είμαστε αποκλειστικά εκεί, δεν μπορεί και εκείνο να ευχαριστηθεί. Έχει συνεχώς το άγχος, πως από την μια στιγμή στην άλλη θα χάσει αυτό το «τέλειο» που έχει, αρκεί να χτυπήσει ένα τηλέφωνο, μια πόρτα ή να θυμηθείτε να κάνετε κάτι που έπρεπε να είχατε κάνει από πριν. Σε πολλές από εμάς, έχει τύχει αρκετές φορές, ενώ προσπαθούμε να παίξουμε με το παιδί μας και ενώ είμαστε

Για παιδιά

Το παραμελήμενο παιδί θα γίνει ένας εξαρτητικός ενήλικας με προβλήματα αυτοπεποίθησης;

Αναφορικά με την αιτία και το οικογενειακό τους περιβάλλον, φαίνεται να υπάρχει σύνδεση διαταραχών άγχους και φοβιών στο οικογενειακό περιβάλλον του εξαρτητικού ατόμου. Αυτή η συμπεριφορά οδηγεί σε υπερπροστατευτικότητα των γονιών σε μια προσπάθεια ελέγχου του παιδιού τους. Τείνουν να είναι υπερβολικά κοντά στο παιδί, μη αφήνοντάς το να ανεξαρτητοποιηθεί και να γνωρίσει τον εαυτό και τις δικές του ικανότητες. Με τη συμπεριφορά τους, του δημιουργούν την πεποίθηση πως είναι ανίσχυρο σε σχέση με τους άλλους και πως αν δεν υποταχθεί κινδυνεύει να εγκαταλειφθεί. Δεν ενισχύουν ποτέ και φυσικά δεν ανταμείβουν καμιά ανεξάρτητη δράση του.   Η ιδιοσυγκρασία του παιδιού παίζει επίσης το ρόλο της. Πιθανώς η Εξαρτητική Διαταραχή να ξεκινά με μία ήπια και φοβισμένη ιδιοσυγκρασία του παιδιού, η οποία προκαλεί προστατευτικά συναισθήματα από τους γονείς. Σε μια άλλη περίπτωση όπου στο παιδί δεν προϋπάρχει μια τέτοια ιδιοσυγκρασία, πιθανώς να συγκρούεται ανάμεσα στην ανάγκη για αγάπη και αποδοχή από την οικογένεια του αφ’ ενός και την ανάγκη ανεξαρτησίας αφ’ ετέρου. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να στρέφει το συναίσθημα θυμού προς τους γονείς στον ίδιο του τον εαυτό, δημιουργώντας έναν υποτακτικό χαρακτήρα, αποφεύγοντας να δείξει ή να αναγνωρίσει το θυμό του ακόμη και στο ίδιο. Μια άλλη πιθανότητα είναι να μεγάλωσε με γονείς οι οποίοι δεν ανταποκρίνονταν στις ανάγκες του ή ήταν κακοποιητικοί, με αποτέλεσμα να του δημιουργήθηκαν φοβίες και αυτό γίνεται αντιληπτό στις σχέσεις του, οι οποίες χαρακτηρίζονται από ανασφάλεια και εξάρτηση με το εκάστοτε σύντροφο. Πώς εξελίσσεται λοιπόν, ένα άτομο με εξαρτητική διαταραχή; Τα ευρήματα δείχνουν πως υπάρχει στο άτομο η τάση για ελαττωμένη επαγγελματική λειτουργικότητα και συνήθως έχει την ανάγκη να λειτουργεί υπό την επίβλεψη κάποιου. Αποφεύγει θέσεις με υπευθυνότητα και αγχώνεται όταν του ζητηθεί να αναλάβει έναν ηγετικό ρόλο, καθώς προτιμά να είναι ακόλουθος παρά αρχηγός, συμπεριφορά που του παρέχει ασφάλεια δεδομένου ότι δεν έχει εμπιστοσύνη στον εαυτό του, την κρίση ή τις ικανότητές του. Επηρεάζεται εύκολα από τους άλλους και έχει συνεχώς την ανάγκη να υπάρχουν δίπλα του άνθρωποι, οι οποίοι θα το φροντίζουν, θα το στηρίζουν και θα το διαβεβαιώνουν. Υπό αυτή του την ανάγκη και τον έντονο φόβο αποχωρισμού, προσκολλάται και υποτάσσεται σε άτομα, προσφέροντας όχι μόνο ό,τι του ζητείται αλλά πολλά περισσότερα, τα οποία είναι αφόρητα πιεστικά ακόμη και για το ίδιο το άτομο. Χαρακτηρίζεται από έλλειψη αυτοπεποίθησης και δυσκολεύεται να πάρει αποφάσεις χωρίς να συμβουλευτεί κάποιον. Δυσκολεύεται πολύ να εκφράσει τη διαφωνία του προς άλλα άτομα, επειδή φοβάται ότι θα χάσει την υποστήριξη την αποδοχή ή την έγκριση τους, αφού εξαρτάται αποκλειστικά και μόνο από το τι πιστεύουν οι άλλοι για εκείνο. Του λείπει παντελώς η αίσθηση προσωπικής αξίας. Σε μια ερωτική σχέση, τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο δύσκολα για το άτομο με εξαρτητική διαταραχή. Παρουσιάζει έναν διαρκή φόβο απόρριψης και εγκατάλειψης. Όταν τελειώσει μία σχέση, αναζητά επειγόντως μια άλλη, ως πηγή φροντίδας και υποστήριξης, αδυνατώντας να μείνει μόνο. Είναι μια δύσκολη περίοδος της ζωής του, όπου αισθάνεται στενοχώρια, θλίψη και νιώθει αβοήθητο εξαιτίας των μεγαλοποιημένων φόβων του και της αίσθησης ανικανότητας φροντίδας του εαυτού του. Σε αυτήν την περίοδο της ζωής του, είναι πολύ πιθανό να αναδυθούν καταθλιπτικές επιπλοκές και είναι η συχνότερη αιτία που οδηγεί ένα τέτοιο άτομο στο να αναζητήσει τη βοήθεια ενός ειδικού. Τα περισσότερα άτομα με εξαρτητική διαταραχή, υποφέρουν πολύ μέσα σε μια συντροφική σχέση, λόγω κακομεταχείρισης σωματικής ή ψυχικής από τον εκάστοτε σύντροφο. Συχνά «μπλέκουν» με οριακούς συντρόφους, τους οποίους λατρεύουν, γιατί στην αρχή τους θεοποιούν. Όταν όμως ο οριακός σύντροφος ξεκινήσει την υποτίμηση, τα πράγματα δυσκολεύουν για το εξαρτητικό άτομο. Περιπτώσεις που μένουν καιρό σε μια συντροφική σχέση είναι όταν σχετίζονται με συντρόφους από τους οποίους μπορούν να εξαρτηθούν.   Πολύ συχνά αυτή την ανάγκη εξάρτησης την καλύπτει ο ναρκισσιστής σύντροφος, τον οποίο στην ουσία ο εξαρτητικός υπηρετεί. Ομοίως, μια οιστριονική γυναίκα μπορεί εύκολα να κερδίσει έναν εξαρτητικό σύντροφο με τη φλογερή προσωπικότητά της. Μια σημαντική σημείωση, που συνήθως μπερδεύει τη διάγνωση, είναι ο δυναμισμός που μπορεί να δείξει ένα άτομο με εξαρτητική προσωπικότητα στην προσπάθεια του να προσφέρει, να γίνει απαραίτητο, ώστε να μην εγκαταλειφθεί.   – Έλα μαζί μας σε ένα μοναδικό ταξίδι συνάντησης με Εσένα! Βιωματικό Εργαστήρι Αυτογνωσίας ‘’Όταν Συνάντησα Εμένα!’’ …με την Ανδριάννα Γεροντή Ανασυνδυασμένη – Εκλεκτική Συμβουλευτική  

Για ενήλικες, Για παιδιά

Διαδικτυακός Εκφοβισμός και Τρόποι Αντιμετώπισης

Χρήσιμες πληροφορίες για τους γονείς των οποίων τα παιδιά μπορεί να πέσουν θύματα ενός άγριου εκφοβισμού… όπως είναι ο διαδικτυακός (cyber bullying) Σήμερα παγκόσμια ημέρα κατά του εκφοβισμού, ας μιλήσουμε για ένα θέμα με το οποίο εμείς στο ΚΕ.ΘΕ.ΣΥ ασχολούμαστε όλον τον χρόνο. Από την εμπειρία μας αυτό που απασχολεί γονείς, αλλά και εκπαιδευτικούς είναι το πώς θα αντιμετωπίσουν εν γένει τον σχολικό εκφοβισμό. Ωστόσο στο συγκεκριμένο άρθρο θα εστιάσουμε την προσοχή μας στον γονέα και στο τι μπορεί εκείνος να κάνει για να αντιμετωπίσει το μπούλινγκ που αντιμετωπίζει το παιδί του συγκεκριμένα στον χώρο του διαδικτύου. Ας πάρουμε τα πράγματα όμως από την αρχή. Ένα παιδί ή ένας έφηβος μπορεί να δεχτεί εκφοβισμό είτε στον χώρο του σχολείου ή του φροντιστηρίου ή μιας αθλητικής δραστηριότητας είτε πλέον -με τη διαδεδομένη χρήση των κοινωνικών μέσων ενημέρωσης- στο διαδίκτυο. Δυστυχώς, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις ανηλίκων ή και ενηλίκων που δέχονται μαζική επίθεση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αυτές οι επιθετικές ανταλλαγές μηνυμάτων, οι οποίες πολλές φορές συνοδεύονται με δημοσιοποίηση προσωπικών φωτογραφιών ή βίντεο μπορούν να είναι ιδιαίτερα επιζήμιες και τραυματικές για τον αποδέκτη τους. Πολλές φορές δε, οι επιπτώσεις τους βγαίνουν και στον χώρο του σχολείου την επόμενη μέρα. Σε όλη αυτήν την άδικη και άνιση επίθεση ο γονιός καλείται να στηρίξει το παιδί του με τους σωστούς τρόπους: Υπενθυμίστε στο παιδί τις δικές του αξίες Αυτή τη δύσκολη περίοδο το παιδί σας έχει ανάγκη να έρθει σε επαφή με τις βασικές του αξίες. Πρέπει να του υπενθυμίσετε μέσα από λόγια αλλά και πράξεις τους λόγους για τους οποίους εσείς πιστεύετε σε αυτό: Ποια είναι τα μοναδικά του προτερήματα; Για ποιες ικανότητές του σας κάνει καθημερινά υπερήφανους; Στη συνέχεια πρέπει να τονίσετε τις διαφορές που έχει με τα άλλα παιδιά που αυτή τη στιγμή του επιτίθενται. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να πέσει στο επίπεδό τους για να τους αντιμετωπίσει. Πρέπει να το κάνει, χωρίς να απαρνηθεί τον εαυτό του και τις μοναδικές αξίες του. Τονίστε στο παιδί σας πως αυτό που αντιμετωπίζει εκείνη τη στιγμή είναι ανώριμο, άγριο και επιθετικό, ενώ εκείνο έχει μάθει να είναι ώριμο, υπεύθυνο και ευγενικό με τους ανθρώπους γύρω του. Το να υπερασπιστεί τις αξίες του είναι αυτό που θα του δώσει αυτή τη στιγμή τη δύναμη που χρειάζεται. Και για αυτόν τον λόγο νιώθετε και εσείς οι γονείς του υπερήφανοι. Αποθηκεύστε και αναφέρετε τα αποδεικτικά στοιχεία Μάθετε στο παιδί σας να τραβήξει και να σώσει αμέσως ένα στιγμιότυπο οθόνης από το επιζήμιο περιεχόμενο προκειμένου να μπορεί ανά πάσα στιγμή να αποδείξει τα λεγόμενά του. Η καταγραφή αυτών των στοιχείων είναι ιδιαίτερα σημαντική επειδή θα σας δώσει τη δυνατότητα να λάβετε περαιτέρω μέτρα αργότερα. Μπορεί να αποφασίσετε να μοιραστείτε τα στοιχεία με το σχολείο ή ακόμα και με τη δίωξη ηλεκτρονικού εγκλήματος. Σε ορισμένες σοβαρές περιπτώσεις, θα χρειαστείτε τα αποδεικτικά στοιχεία που πρέπει να αποδείξετε στις αρχές επιβολής του νόμου, όπως εάν υπήρξε απειλή βλάβης ή εάν το περιεχόμενο είναι παράνομης σεξουαλικής φύσης. Μπορεί επίσης να θέλετε να αναφέρετε την κατάχρηση στον πάροχο υπηρεσιών Ίντερνετ (ISP) αν ο εκφοβισμός πραγματοποιήθηκε σε συγκεκριμένο λογαριασμό ή ιστότοπο κοινωνικών μέσων. Σχεδόν όλες οι εταιρείες κοινωνικών μέσων ενημέρωσης και οι υπηρεσίες blogging έχουν θεσπίσει πολιτικές που εμποδίζουν τους χρήστες που χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες τους ακατάλληλα. Μπορεί επίσης να έχετε τη δυνατότητα να αφαιρέσετε το συγκεκριμένο προσβλητικό περιεχόμενο. Όλες αυτές οι διορθωτικές ενέργειες θα απαιτούν αποδεικτικά στοιχεία – γι ‘αυτό και πάλι, βεβαιωθείτε ότι έχετε πραγματοποιήσει λήψη στιγμιότυπου και καταθέστε με ασφάλεια το καταχρηστικό περιεχόμενο αμέσως. Κόψτε κάθε επικοινωνία με τους θύτες Εάν είναι δυνατόν, βεβαιωθείτε ότι το παιδί σας αποκλείει τον άνθρωπο/ ή τους ανθρώπους αν είναι πολλοί που κάνει το διαδικτυακό μπούλινγκ από όλους τους λογαριασμούς κοινωνικών μέσων. Εάν είναι απαραίτητο, μπλοκάρετε επίσης τις διευθύνσεις ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και τον αριθμό των κινητών τηλεφώνων. Καλό θα ήταν επίσης να ζητήσετε από το παιδί σας να διακόψει προσωρινά τον λογαριασμό του και να κάνει μια διαδικτυακή αποτοξίνωση που μόνο καλό θα του κάνει. Μπορεί αυτή η προσωρινή αποχή από τα κοινωνικά μέσα δικτύωσης αυτή την στιγμή να μην φαντάζει και πολύ «δίκαιη» στα μάτια του, αλλά είναι ένα σίγουρος τρόπος που θα το προστατεύσει από την βλαβερή κακοποίηση και να το βοηθήσει να διατηρήσει την ψυχική του ευημερία. Εμείς στο ΚΕ.ΘΕ.ΣΥ ασχολούμαστε όλον τον χρόνο με τα θέματα του σχολικού εκφοβισμού. Από την μία έχουμε τη διεξαγωγή σεμιναρίων όπως το «Bullying και αυτοεκτίμηση» που απευθύνεται τόσο σε φοιτητές παιδαγωγικών, ψυχολογίας και άλλων κοινωνικών επιστημών, όσο και σε γονείς αλλά και εκπαιδευτικούς. Παράλληλα, προσφέρουμε δωρεάν για τρείς μήνες τη «Συμβουλευτική εφήβων» η οποία αφορά στη στήριξη παιδιών που βρίσκονται στην περίοδο της εφηβείας και περιλαμβάνει κατανόηση των συμπεριφορών, των συναισθημάτων, των σκέψεών τους. Πρόκειται για ένα πολύτιμο εργαλείο, το οποίο συντροφεύει τον έφηβο στην ενηλικίωση και τον βοηθά να δομήσει τη δική του ξεχωριστή προσωπικότητα. Μέσα σε ένα κλίμα εμπιστοσύνης και ασφαλείας, δίνοντας τον απαραίτητο χώρο και χρόνο σε κάθε παιδί, θα δημιουργηθεί ένα θεραπευτικό συμβόλαιο με σκοπό την κατανόηση των ιδιαίτερων δυσκολιών κάθε παιδιού, δίνοντας έμφαση στα δυνατά του στοιχεία, στην ενθάρρυνση για ανάληψη πρωτοβουλιών, ενισχύοντας με αυτόν τον τρόπο την αυτοεκτίμησή του. Έτσι, θα μάθει να διαχειρίζεται σωστά τα συναισθήματά του και τη διαχείριση δύσκολων καταστάσεων όπως είναι ο σχολικός εκφοβισμός.   –   Βρες το NEO Μαγνητοσκοπημένο Σεμινάριο του ΚΕ.ΘΕ.ΣΥ. με θέμα “Σχολικός Εκφοβισμός (Bullying) – Όρια και Ενσυναίσθηση” και δες το στον δικό σου χώρο και χρόνο! Μαγνητοσκοπημένο Σεμινάριο Ψυχικής Υγείας: Σχολικός Εκφοβισμός (Bullying) – Όρια και Ενσυναίσθηση  

Για παιδιά

Προετοιμάζοντας το παιδί μας για τον ερχομό του νέου μέλους..

Κάθε παιδί που γεννιέται πρώτο έχει μάθει να είναι το επίκεντρο της προσοχής. Δεν θέλω αδερφάκι!: Προετοιμάζοντας το παιδί μας για τον ερχομό του νέου μέλους – γράφει η Ανδριάννα Γεροντή Κάθε παιδί που γεννιέται πρώτο νιώθει και έχει μάθει να είναι το επίκεντρο της προσοχής και αυτό είναι σίγουρα κάτι που απολαμβάνει. Τι γίνεται όμως όταν αυτή η προσοχή χρειάζεται να μοιραστεί; Πόσο επώδυνο μπορεί να είναι για ένα πρωτότοκο παιδί να του πάρουν κάτι που του έχει απλόχερα χαριστεί και πόσο εύκολη θα έπρεπε να θεωρείται η αποδοχή του νέου γεγονότος; Συνήθως όταν κάποια μαμά έρχεται σ’ εμένα ζητώντας βοήθεια στην διαχείριση ενός τέτοιου θέματος, το πρώτο πράγμα που της μεταφέρω ώστε να καταλάβει την ιδέα είναι το εξής: «Φαντάσου κάποια μέρα να γυρίσει σπίτι ο άντρας σου και να σου πει “Μωρό μου σε αγαπάω και το ξέρεις. Είσαι ό,τι πιο πολύτιμο για μένα! Όμως, σε λίγο καιρό θα παντρευτώ ακόμη μια γυναίκα και θα ζούμε και οι τρεις μαζί στο σπίτι και αυτό να ξέρεις πως δεν πρόκειται να αλλάξει τίποτα στην σχέση μας, στην συμπεριφορά μου απέναντι σου και σίγουρα στην αγάπη που τρέφω για σένα». Κάπως έτσι, λοιπόν, νιώθει συνειδητά ή ασυνείδητα και το πρώτο μας παιδί, όταν του ζητάμε να προσαρμοστεί σε μια νέα πραγματικότητα.   Το κλειδί, η σωστή προετοιμασία.   Ο ερχομός ενός νέου μέλους στην οικογένεια είναι μια μεγάλη αλλαγή και εκείνο που οφείλουμε να προσπαθήσουμε ως γονείς είναι να το κάνουμε όσο γίνεται πιο ανώδυνο μέχρι το μεγάλο μας παιδί να προσαρμοστεί στη νέα πραγματικότητα και να σιγουρευτεί ότι η θέση του δεν κινδυνεύει από τον νέο μικροσκοπικό «εισβολέα»! Καλό θα είναι η προετοιμασία αυτή να ξεκινήσει κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, όταν πια εκείνη θα είναι εμφανής και όχι νωρίτερα. Ξεκινήστε διαβάζοντας με το παιδί βιβλία που συνήθως μιλούν για αδερφάκια, για την σχέση μεταξύ τους και για το πόσο σημαντικό είναι για ένα παιδάκι να έχει μια παρέα. Ξεφυλλίστε άλμπουμ με φωτογραφίες του, όταν ήταν και εκείνο μωράκι. Πηγαίνετε μαζί στο γιατρό για να δει και το ίδιο το μωρό, να του μιλήσει και να αρχίσει να δημιουργεί σχέση μαζί του και όταν γυρίσετε σπίτι, δείξτε του δικές του φωτογραφίες από τον υπέρηχο όταν ήταν στην κοιλιά σας. Ενημερώστε το για τον τοκετό, για το πόσο θα λείψετε, με ποιον θα μείνει και πότε θα επιστρέψετε. Οι οδηγίες προσέχουμε πάντα να είναι τόσες όσες το παιδί έχει ανάγκη. Ούτε περισσότερες ούτε λιγότερες και φυσικά περιγράφουμε τον τοκετό ως ένα ευχάριστο γεγονός που δεν μας δημιουργεί φόβο ή πόνο.Φτιάξτε μαζί το δωμάτιο του μωρού και έναν νέο δικό του χώρο τώρα που θα είναι το μεγάλο αδερφάκι. Αν δεν έχετε έξτρα δωμάτιο, ορίστε ένα χώρο δικό του μέσα στον οποίο θα νιώθει μεγάλο και ανεξάρτητο και θα έχει συμβάλει το ίδιο στην δημιουργία του.Ζητάτε συχνά τη γνώμη του, ως μεγάλο πλέον παιδί.                                                                                                                                                                                                                                                                                            Καλωσορίζοντας το νέο μέλος! Όταν το μωρό έρθει στο σπίτι: Δώστε την ευκαιρία στο μεγαλύτερό σας παιδί να συμμετέχει ενεργά, ζητώντας του βοήθεια στο ντύσιμο, το άλλαγμα, νανουρίστε μαζί το μωρό και γενικότερα δείξτε του πως είναι ο βοηθός σας σ’ όλο αυτό, χωρίς όμως ποτέ να το πιέσετε. Συχνά οι γονείς μιλούν με αρνητικά σχόλια για το μωρό, με σκοπό να δείξουν στο μεγαλύτερο παιδί πως το αγαπούν περισσότερο. «Αμάν το βρωμιάρικο που έκανε πάλι κακά, που όλο κλαίει!» ή «Εγώ εσένα αγαπάω» είναι φράσεις που δεν χρησιμοποιούμε γιατί δείχνουν στο μεγάλο μας παιδί έναν λάθος τρόπο που και το ίδιο θα αναπαράξει. Φροντίστε να περνάτε αποκλειστικό χρόνο με το πρώτο σας παιδί. Κάντε μαζί πράγματα που κάνατε και παλιά και δώστε χρόνο και στον μπαμπά να ασχοληθεί και εκείνος μαζί του.                                                                                                                                                                                                                                                             Δείτε με τα μάτια του Είναι πιθανό να παρατηρήσετε αλλαγή συμπεριφοράς, παλινδρομήσεις, εκφράσεις θυμού ή ζήλιας. Μπορεί ξαφνικά το παιδί να αρχίσει να μιλά και να συμπεριφέρεται άσχημα, ενώ πριν δεν το έκανε. Μπορεί να υιοθετήσει συμπεριφορές μικρότερης ηλικίας. Να σας ξαναζητήσει το μπιμπερό ή την πιπίλα ή να ζητήσει να κοιμάται στο κρεβάτι σας.Σε καμία περίπτωση μην αντιδράσετε άσχημα. Είναι ο τρόπος του να σας επικοινωνήσει τον φόβο του πως χάνει τα κεκτημένα, και την ανάγκη του για περισσότερη φροντίδα. Μιλήστε μαζί του, προσπαθήστε να δείτε τα συναισθήματα και τις σκέψεις του μέσα από τα δικά του μάτια και υπενθυμίστε του πόσο σημαντικό εξακολουθεί να είναι για εσάς, πως είναι το πρώτο παιδάκι που σας έκανε μαμά και πως η αγάπη σας για εκείνο δεν πρόκειται να αλλάξει

Για παιδιά

Οι ήρωες των παραμυθιών και η ερμηνεία τους στην παιδοψυχολογία

Οι ήρωες των παραμυθιών και η ερμηνεία τους στην παιδοψυχολογία   Κάποιοι πιστεύουν πως τα παραμύθια είναι δημιουργήματα σοφών, που έχουν φτιαχτεί για να μας μεγαλώσουν. Κάθε παραμύθι περιέχει μια αλήθεια κι ένα κρυμμένο μήνυμα, το οποίο αντέχει στο ταξίδι του χρόνου και μεταφέρεται από στόμα σε στόμα με βάση τις εμπειρίες και τις ερμηνείες του καθενός. Το παραμύθι είναι το μέσο, μέσα απ᾽ το οποίο το παιδί ταξιδεύει, βρίσκει εμπόδια, παλεύει με δράκους και σώζει πριγκίπισσες. Δουλεύει κομμάτια του χαρακτήρα του, που ούτε το ίδιο γνωρίζει. Του δίνεται η δυνατότητα να γίνει κάτι που δεν είναι, … να αποκτήσει μια δύναμη που δεν έχει και ικανότητες, που μόνο οι σούπερ ήρωες που θαυμάζει έχουν και που πάντα στο τέλος νικούν. Ένα παιδί μπορεί να γίνει ο Κοντορεβιθούλης που παρόλο που φοβήθηκε πολύ κι ένιωσε αβοήθητο, κατάφερε να σκοτώσει τον δράκο και να βρει τον δρόμο ώστε να επιστρέψει σπίτι του, όπως ακριβώς και την πρώτη μέρα που πήγε σχολείο. Τότε που φοβήθηκε τόσο, που ένιωσε αβοήθητο και πως δε θα αντέξει, όμως στο τέλος τα κατάφερε, γυρνώντας σπίτι γεμάτος εφόδια. Γεμάτος ανεξαρτησία, δύναμη και γνώση. Στην ουσία τα παραμύθια αφηγούνται την παιδική ηλικία ενός παιδιού μέχρι και την ενηλικίωσή του και μαζί αφηγούνται επίσης, όλες τις περιπέτειες που περιλαμβάνει αυτή η ηλικία. Ο ήρωας προχωρεί μόνος του για κάποιο χρονικό διάστημα, όπως μόνο νιώθει και το παιδί πολλές φορές και σε διάφορες φάσεις της ζωής του. Όμως μια ιδιαίτερη δύναμη, μια νεράιδα, ένα ξωτικό, ένα μικρό ζωάκι, θα το βοηθήσουν στο τέλος να τα καταφέρει να βρει τον δρόμο του, πιο δυνατός και πιο ικανός πλέον. Στην ουσία του επιβεβαιώνουν την άποψη πως, πολλές φορές, μπορεί να νιώσει ανήμπορο, κυνηγημένο, ή απροστάτευτο, μπορεί να φοβάται πολύ, όμως όπως οι ήρωες των παραμυθιών, έτσι κι εκείνο, θα καταφέρει να βρει τον δρόμο του και να φτάσει εκεί που επιθυμεί. Είναι άπειρες οι πληροφορίες που μπορούμε να πάρουμε για τον ψυχισμό ενός παιδιού, αν και μόνο του ζητήσουμε να σχολιάσει ένα παραμύθι π.χ. τα τρία γουρουνάκια. Ένα παιδί μπορεί να σχολιάσει ότι λυπάται που κινδυνεύουν συνεχώς απ᾽ τον κακό λύκο, ή πως αγωνιά αν την επόμενη φορά θα καταφέρουν να προστατευθούν από εκείνον. Μπορεί να αναφέρει πως μαλώνουν συχνά μεταξύ τους, ή να εκφράσει το παράπονο του πως δεν έχουν κάποιον μεγάλο να τα βοηθήσει. Επίσης η ταύτιση που κάνει κάθε παιδί είναι διαφορετική κι έχει να κάνει με τα προσωπικά του βιώματα. Η κακιά μάγισσα μπορεί να συνδέεται με την απειλητική μητέρα ή με μία αυστηρή δασκάλα. Ο δράκος ή το τέρας μ᾽ έναν ευνουχιστικό πατέρα, ένα μεγάλο κακό παιδί στο σχολείο που το εκφοβίζει, ένα μεγάλο αδερφό που το ταλαιπωρεί και το κάνει να νιώθει θυμό. Τότε το παιδί έχει την επιλογή μέσα απ᾽ το παραμύθι, είτε να ταυτιστεί για να εκτονώσει το θυμό του, είτε να παλέψει με το τέρας και να το νικήσει. Κάτι που στην πραγματικότητα δε θα μπορούσε να κάνει. Ο γερο-σοφός μπορεί να είναι το πρότυπο ενός καλού παππού ή ενός καλού θείου ή νονού που πάντα το παρηγορεί και το προστατεύει. Η Κοκκινοσκουφίτσα επίσης, μπορεί να του δείχνει πως είναι επικίνδυνο για κάποιον να παραμένει αφελής σ᾽ όλη του τη ζωή και πως με το να εμπιστευόμαστε χωρίς σκέψη, είναι σαν να παρακαλάμε να γίνουμε θύματα. Ο βάτραχος-πρίγκιπας …όταν καταφέρει να ξεφύγει απ᾽ το «εγώ» του και κοιτάξει έξω από τον ίδιο, τότε πολλά όμορφα πράγματα μπορούν να συμβούν. Η σχέση της Χιονάτης με τη βασίλισσα-μητριά συμβολίζει τις δυσκολίες που μπορεί να υπάρχουν ανάμεσα σε μητέρα και κόρη. Οι περιπέτειες και ο παρ᾽ ολίγον χαμός της Χιονάτης, φορώντας τη ζώνη και το κτενάκι, μας δείχνει μια ναρκισσιστική τάση απ᾽ την οποία συνήθως κινδυνεύουμε, αν δε την μετριάσουμε. Η Σταχτοπούτα ίσως έχει να κάνει με τα άγχη που βιώνει το μικρό παιδί όταν βρίσκεται σε αδελφική αντιζηλία ή όταν νιώθει πως υστερεί σε σχέση με τα υπόλοιπα αδέλφια. Ένα όμορφο τέλος δίνει το μήνυμα πως ο καθένας, με τη δική του αξία και μ᾽ αυτό που είναι κι έχει, μπορεί να καταφέρει να υπερβεί τα όποια εμπόδια και να βγει νικητής. Το παραμύθι λοιπόν, πέρα απ᾽ τον ψυχαγωγικό και τον παιδαγωγικό ρόλο που έχει για το παιδί, μιλάει μ᾽ έναν ξεχωριστό τρόπο στην ψυχή και στο μυαλό του. Του δίνει την ευκαιρία να παλέψει τους όποιους φόβους του, συνειδητούς ή ασυνείδητους και τις όποιες βαθύτερες επιθυμίες του, μέσα από ένα ασφαλές πάντα περιβάλλον που ξεκινάει μ᾽ ένα «Ήταν μια φορά και έναν καιρό». Δεν του το στερούμε λοιπόν. Αντιθέτως, διαβάζουμε παραμύθια μαζί του από πολύ νωρίς, βοηθώντας το να συνεχίσει μόνο του σε μεγαλύτερη ηλικία κι αργότερα με βιβλία της επιλογής του. Βιβλία μέσα απ᾽ τα οποία θα οξύνει τη σκέψη του, θα πλουτίσει το λεξιλόγιό του και θα βελτιώσει την εκφραστική του ικανότητα. Θα ικανοποιήσει τη δίψα του για μάθηση, θα μάθει για τον κόσμο μας, αλλά και για άλλους κόσμους, με άλλες θρησκείες, ιδανικά, πολιτισμούς και παραδόσεις. Θα γνωρίσει κανόνες, ήθη κι αξίες της κοινωνίας, όπως η αλήθεια, η αγάπη, η ζωή, η εργατικότητα και η ηθική. –   Ανδριάννα Γεροντή Ανασυνδυασμένη – Εκλεκτική Συμβουλευτική   Ήθελες πάντα να ασχοληθείς με την ψυχολογία; Ποτέ δεν είναι αργά! Σπούδασε Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας Μετεκπαίδευση στην Ανασυνδυασμένη – Εκλεκτική Συμβουλευτική

Για παιδιά

Μη φέρεσαι στο παιδί σου σαν “βασιλιά”!

Μη φέρεσαι στο παιδί σου σαν “βασιλιά”! Μία σκηνή, μπροστά στην οποία σίγουρα έχουμε όλοι παρευρεθεί. Ένα παιδί χτυπιέται μπροστά σε μία βιτρίνα ή στου σούπερ μάρκετ, όταν η μητέρα του αρνείται να του αγοράσει ένα παιχνίδι, να περιφέρεται σε μια καφετέρια από τραπέζι σε τραπέζι ή μέσα σε κάποια δημόσια υπηρεσία, να φωνάζει σε κάποιο εστιατόριο…   Οι πιο συνηθισμένες αντιδράσεις των γονέων στις παραπάνω περιπτώσεις είναι να παρακαλούν το παιδί να ηρεμήσει, να προσποιούνται ότι δε συμβαίνει τίποτα ή να αντιμιλούν σε όποιον τύχει να κάνει παρατήρηση στο παιδί τους ή στους ίδιους, χρησιμοποιώντας εκφράσεις του τύπου:   «Ένα παιδάκι είναι, πως κάνεις έτσι;», «Και τι να κάνω, να το κλείσω μέσα;», «Πάμε να φύγουμε με την κομπλεξική!», μη γνωρίζοντας – ή μη θέλοντας να παραδεχτούν – ότι το παιδί τους δεν έχει μάθει όρια και αύριο αυτή την έλλειψη θα τη βρει μπροστά του.     Φυσικά δεν αναφέρομαι στις περιπτώσεις που το παιδί θα εμφανίσει τις παραπάνω συμπεριφορές μια φορά, γιατί ναι παιδί είναι και θα τρέξει μέσα στην καφετέρια και δε θα ελέγξει τον τόνο της φωνής του και τα χαρτάκια προτεραιότητας θα θέλει να τραβήξει από το μηχάνημα της τράπεζας γιατί είναι ένα νέο παιχνίδι για κείνο και στην παραλία θα πετάξει άμμο κατά λάθος σε άλλους και, και, και…   Αναφέρομαι στη συστηματική και επανειλημμένη εμφάνιση αντίστοιχων εκδηλώσεων, σε σημείο τέτοιο που να είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα της συμπεριφοράς του “παιδιού -βασιλιά”, του οποίου οι γονείς θεωρούν ότι όλα τα κάνει σωστά και οι άλλοι είναι άδικοι μαζί του.   Είναι εκείνο το παιδί που όταν πάει σχολείο και η δασκάλα το βάζει τιμωρία επειδή δεν υπακούει σε κανόνες, η μητέρα του πηγαίνει να της “ζητήσει τα ρέστα”, λέγοντάς της πόσο άπειρη είναι και πως δεν ξέρει να κάνει καλά τη δουλειά της. Αν δε, η δασκάλα είναι στη “δυσμενή” θέση να μην έχει παιδιά, θα έρθει αντιμέτωπη με όλη την άρνηση της μητέρας να συνεργαστεί μαζί της και να δεχτεί τις συμβουλές της, αφού: «Αυτή δεν έχει παιδιά, οπότε δεν ξέρει».   Οι οικογένειες των παιδιών – βασιλιάδων, παρουσιάζουν ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά… Μητέρες παντοδύναμες που μόνο εκείνες γνωρίζουν τι είναι σωστό για το παιδί τους, που συνήθως θα έχουν διαβάσει βιβλία για το μητρικό ρόλο κρατώντας όμως μόνο τα χωρία εκείνα που συνάδουν με τις παιδαγωγικές τους μεθόδους.   Οι πατέρες από την άλλη, συνήθως είτε εργάζονται πολλές ώρες οπότε η συμμετοχή τους στη διαπαιδαγώγηση του παιδιού είναι περιορισμένη, είτε θεωρούν πως η μητέρα έχει πάντα δίκιο, οπότε δεν προβάλλουν καμία αντίρρηση στις μεθόδους της. Σε περίπτωση που αντιταχθούν, έρχονται αντιμέτωποι με την αντίδρασή της και στο τέλος σιωπούν αφήνοντας τη θέση τους ανυπεράσπιστη.   Το φαινόμενο εμφανίζεται συχνά σε ζευγάρια που λειτουργούν αποκλειστικά ως γονείς, έχοντας παραμερίσει το ρόλο των ερωτικών συντρόφων… Σε αυτή την περίπτωση, συνήθως οι μητέρες άθελά τους τοποθετούν το παιδί στη θέση του συντρόφου, προσπαθώντας να καλύψουν το κενό, μετατρέποντας το παιδί στον απόλυτο βασιλιά της ζωής τους. Μία θέση που για το παιδί σημαίνει ανταγωνιστική σχέση με τον άλλο γονέα και ακύρωση του ρόλου του, λειτουργώντας ως υποκατάστατο συζύγου ή ως όπλο εναντίον του.   Οι γονείς στη θέση των υπηκόων έχουν μετατρέψει το παιδί σε βασιλιά, εκπληρώνοντας κάθε επιθυμία του – όποια και αν είναι αυτή – χωρίς καμία κριτική σκέψη για τις μελλοντικές συνέπειες της συγκεκριμένης συμπεριφοράς.   “Προστατεύουν” το παιδί από τα “κακόβουλα” σχόλια των άλλων, είτε είναι οι παππούδες του, που υποτίθεται ότι έχουν μια εμπειρία ζωής έχοντας μεγαλώσει τους ίδιους και τα αδέρφια τους, είτε είναι η παιδίατρος που υποτίθεται ότι ξέρει από παιδιά, είτε είναι κάποιο άλλο πρόσωπο, που υποτίθεται ότι δε συναντά παιδί πρώτη φορά στη ζωή του έχοντας ζήσει για Χ χρόνια σε ένα σύνολο που ονομάζεται κοινωνία και στηρίζεται σε κάποιους κανόνες.   Έτσι το παιδί – βασιλιάς μεγαλώνει με την εντύπωση πως ό,τι θέλει, θα το έχει….πως μόνιμα θα είναι το επίκεντρο της προσοχής και της φροντίδας, πως οι άλλοι υπάρχουν για να το υπηρετούν, πως δε χρειάζεται καμία ειδική προσπάθεια εκ μέρους του για τίποτα. “Ο ήλιος ανατέλλει, όταν ξυπνά”, όπως έλεγαν οι παλαιότεροι, και μόνο που υπάρχει, θα πρέπει να είμαστε όλοι ευγνώμονες και να συμμορφωνόμαστε στις απαιτήσεις του, όπως οι γονείς του.   Το παιδί – βασιλιάς δεν έχει μάθει όρια και διαρκώς απαιτεί από τους άλλους. Ως έφηβος και ενήλικας θα μετατραπεί σε «τύραννο» που περιμένει από τους υπηκόους του να συμμορφώνονται αναντίρρητα στις απαιτήσεις του, ανεξαρτήτως του πόσο ρεαλιστικές είναι. Οι δυσκολίες στις κοινωνικές του σχέσεις, εμφανίζονται ήδη από την προσχολική ηλικία, όπου συνειδητοποιεί ότι σε ένα περιβάλλον με άλλα 20 παιδιά, δε γίνεται να είναι το επίκεντρο του ενδιαφέροντος.   Τα άτομα που θα συναναστρέφονται μαζί του χρειάζεται να αφοπλιστούν με υπομονή προκειμένου να καταφέρουν να αντέξουν τα «νάζια» του. Ως ενήλικας θα απαντά με θυμό σε οποιονδήποτε προσπαθεί να τον οριοθετήσει ή να αντιδράσει στη συμπεριφορά του, όπως ακριβώς έκανε και με τους γονείς του κάθε φορά που τολμούσαν να αντισταθούν στις αυταρχικές εντολές του.   Η σύντροφος, τα παιδιά και οι συνάδελφοί του θα τον φοβούνται. Πιθανώς οι στενοί συγγενείς του να κουραστούν κάποια στιγμή με τη συμπεριφορά του, προσπαθώντας να «δραπετεύσουν» από τη σχέση μαζί του. Η σύντροφος που θα επιλέξει το παιδί – βασιλιά είναι μία γυναίκα που θα τρέχει να ικανοποιήσει τις ανάγκες του προτού καν εκείνος τις εκφράσει και που θα δέχεται τα ξεσπάσματά του, κατηγορώντας τον εαυτό της για τη συμπεριφορά του.   Πιθανώς το παιδί – βασιλιάς στην εφηβική και ενήλικη ζωή να είναι ένα άτομο κοινωνικά απομονωμένο, αφού όσοι συναναστρέφονται μαζί του θα δυσανασχετούν με την τυραννική συμπεριφορά του και την καταπάτηση των ορίων τους. Θα έχει λίγους φίλους παρόμοιους με εκείνον ή και καθόλου, οπότε οι συγκρούσεις θα είναι συχνές αφού ο ένας θα περιμένει από τον άλλον να ικανοποιήσει τα υπερβολικά θέλω του.   Εκείνοι που δε θα συγκρούονται μαζί του θα είναι οι φίλοι που θα φέρουν παρόμοια χαρακτηριστικά με τη σύντροφό του (αν βρεθεί κάποια να μπορεί να τον αντέξει), δηλαδή άτομα με χαμηλή αυτοεκτίμηση που θα

Για ενήλικες, Για παιδιά

Πότε η αποτυχία στις εξετάσεις επηρεάζει την αυτοπεποίθηση σε όλη τη ζωή

Aναγνώστριά μας ρωτά: Η ΚΟΡΗ ΜΟΥ ΕΙΝΑΙ 18 ΕΤΩΝ ΕΔΩΣΕ ΠΑΝΕΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΦΟΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΗΤΑΝ ΠΑΡΟΜΟΙΟ ΠΑΡΟΛΗ ΤΗΝ ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΤΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΓΕΓΟΝΟΣ ΟΤΙ ΤΟ ΗΘΕΛΕ ΠΟΛΥ   ΕΙΝΑΙ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΠΗΓΕ ΣΕ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΕΝΩ ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΚΑΝΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΥΟ ΦΟΡΕΣ ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΤΗΣ ΔΕΝ ΚΑΤΑΛΑΒΑΝ ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΕΓΡΑΨΕ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΧΡΟΝΙΑ ΕΒΓΑΛΕ 9.5 ΚΑΙ ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΗ 10.9 ΑΛΛΑ ΟΥΤΕ Η ΙΔΙΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΤΟ ΕΞΗΓΗΣΕΙ   ΝΑ ΑΝΑΦΕΡΩ ΟΤΙ ΠΑΡΟΛΟ ΠΟΥ Η ΙΔΙΑ ΔΕΝ ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΧΤΗΚΕ ΠΟΤΕ ΛΟΓΩ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΗΣ ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΧΡΟΝΙΑ ΕΙΧΕ ΜΕΓΑΛΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΕΧΟΥΜΕ ΕΠΙΣΗΣ ΕΝΤΟΠΙΣΕΙ ΕΙΝΑΙ ΟΤΙ ΕΧΕΙ ΕΝΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΣΤΗΝ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΣΗ ΜΕ ΔΙΑΡΚΕΙΑ   ΔΕΝ ΞΕΡΟΥΜΕ ΑΝ ΕΙΝΑΙ ΣΥΝΕΙΔΗΤΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΚΟΡΙΤΣΙ ΠΟΛΥ ΚΑΛΟ ΜΕ ΦΙΛΟΤΙΜΟ ΚΑΙ ΠΟΛΥ ΔΟΥΛΕΥΤΑΡΟΥ. ΠΩΣ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΤΗ ΒΟΗΘΗΣΟΥΜΕ ΓΙΑΤΙ ΕΝΩ ΔΟΥΛΕΨΕ ΠΟΛΥ ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΗΤΑΝ ΑΠΟΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ. ΠΩΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΒΡΕΙ ΤΙ ΕΦΤΑΙΞΕ ΚΑΙ ΔΕΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΗΣΕ ΚΑΛΑ ΩΣΤΕ ΝΑ ΜΠΟΡΕΙ ΣΤΗΝ ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΠΟΥ ΠΙΘΑΝΟΤΑΤΑ ΘΑ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΠΑΛΙ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΕΝΤΑΞΕΙ;   ΣΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΠΟΛΥ   Στο ερώτημά σας απαντά η  Γεροντή Ανδριάννα Συστημική Θεραπεύτρια – Συντονίστρια ομάδων του ΚΕ.ΘΕ.ΣΥ. Καταρχήν σας ευχαριστούμε που μοιραστήκατε μαζί μας το πρόβλημα σας και συγχαρητήρια γιατί φαίνεται πως είστε δίπλα στο παιδί σας και ενδιαφέρεστε για εκείνο πραγματικά.   Όπως όλοι γνωρίζουμε, οι πανελλήνιες εξετασεις, είναι απο τις μεγαλύτερες μορφές πίεσης, στη ζωή ενός παιδιού και έχει να κάνει σε πολυ μεγάλο βαθμό με το πως βλέπει το κάθε παιδί την αποτυχία όπως και τη σημαίνει για το ίδιο η επιτυχία. Τι στόχους εξυπηρετεί και για ποιον την χρειάζεται.   Σημαντικός παράγοντας εδώ, είναι η προσδοκία των γονέων, οι οποίοι αφιερώνουν χρόνο, χρήμα και στήριξη στο παιδί με μοναδικό αντάλλαγμα την επιτυχία του. Όπως καταλαβαίνεται η πίεση για το παιδί είναι διπλή. Απο τη μία η δική του ανάγκη σε σχέση με τα όνειρα και τις φιλοδοξίες του, σε σχέση με τους συμφοιτητές του και απο την άλλη η προσδοκία των γονιών, απο τους οποίους το παιδί έχει ανάγκη να είναι αρεστό, αποδεκτό και αγαπητό.   Η αποτυχία λοιπόν στις εξετάσεις για τα περισσότερα παιδιά, είναι ένα πολύ βαρύ φορτίο, το οποίο μέσα του εμπεριέχει απόρριψη, αποτυχία, ανεπάρκεια και χίλια δυο άλλα συναισθήματα τα οποία το παιδί δεν είναι σε θέση να διαχωρίσει απο την προσωπικότητα και την προσωπική του αξία, με αποτέλεσμα να αισθάνεται αποτυχημένο και ανεπαρκή και αυτήν την αποτυχία και ανεπάρκεια, κουβαλάει και στην υπόλοιπη ζωή του .Απο την αυτοπεποίθηση με την οποία πηγαίνει  σ ένα interview για δουλειά μέχρι την εμπιστοσύνη στον εαυτό του, όσον αφορά  τις συντροφικές του σχέσεις.   Αυτό γίνεται ένας φαύλος κύκλος ο οποίος  φτάνει το παιδί σε σημείο  να ξεχνά  τελείως τα θετικά του στοιχεία και να επικεντρώνεται μόνο στα αρνητικά, με αποτέλεσμα να οδηγείται  στην αυτοεκπληρούμενη προφητεία της αποτυχίας.   Μια σημαντική βοήθεια λοιπόν, που μπορείται να δώσετε στο παιδί σας, είναι η επιβεβαίωση πως ότι και αν κατάφερε και όπως και αν ήρθαν τα πράγματα, εκείνο  εξακολουθεί να είναι πάντα αποδεκτό και αγαπητό γι’αυτο που είναι και γι’αυτό που μπορεί. Έτσι μαθαίνει να διαχειρίζεται και το ίδιο την αποτυχία δεδομένου πως πρώτα εσείς οι ίδιοι την έχετε αποδεχτεί.   Εξηγήστε του πως για εσάς είναι πάντα ένα επιτυχημένο παιδί που κόπιασε πολύ για αυτό που ήθελε και πως πολλές φορές συμβαίνει το αποτέλεσμα να μην είναι το αναμενόμενο των προσδοκιών μας, αλλά εκείνο που χρειάζεται να κάνουμε είναι να μην το βάζουμε κάτω, να μην παραδίδουμε τα όπλα και να εξακολουθούμε να προσπαθούμε για να φτάσουμε όσο πιο κοντά γίνεται στουςστόχους και τα όνειρα μας.   Δείξτε του πως για εσάς, εκείνο που είναι πιο σημαντικό απο όλα, είναι να είναι εκείνο καλά και ευτυχισμένο και πως όλα τα υπόλοιπα έρχονται σε δεύτερη μοίρα, όπως επίσης πως αν εκείνο θέλει κάτι πολύ θα βρεί σίγουρα έναν δρόμο να το καταφέρει με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο.   Τονίστε του τα θετικά του στοιχεία, τα δυνατά του σημεία και ρωτήστε το, τι έμαθε μέσα απο αυτή του την εμπειρία και πως αυτή τη γνώση θα μπορούσε να την χρησιμοποιήσει για μια επόμενη φορά.   Επίσης όσον αφορά στο θέμα που έχετε εντοπίσει,  την απομνημόνευση με διάρκεια όπως αναφέρατε, θα ήταν καλό να επισκεφτείτε κάποιον ειδικό γιατί πιθανόν  να υπάρχει κάποιας μορφής μαθησιακό θέμα, το οποίο με την κατάλληλλη δουλειά θα μπορούσε να διορθωθεί, ώστε να μην δημιουργεί πρόβλημα στο παιδί.   Εν κατακλείδι, χρειάζεται να γνωρίζετε πως η στήριξη η αγάπη και η αποδοχή των γονέων για αυτό ακριβώς που είναι και μπορεί το παιδί, είναι εκείνη που του χαρίζε αυτοπεποίθηση, που παίρνει το άγχος απο επάνω του και του χαρίζει την αληθινή ευτυχία. Πηγή: https://boro.gr/137188/to-paidi-moy-enw-diavaze-den-petyxe-stis-eksetaseis-giati/ – Ανδριάννα Γεροντή Ανασυνδυασμένη – Εκλεκτική Συμβουλευτική   Ήθελες πάντα να ασχοληθείς με την ψυχολογία; Ποτέ δεν είναι αργά! Σπούδασε Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας Μετεκπαίδευση στην Ανασυνδυασμένη – Εκλεκτική Συμβουλευτική

Για παιδιά

Eίσαι έφηβος; Τι αλλαγές βιώνεις στο σώμα σου και πως σε επηρεάζουν ψυχολογικά;

Η εφηβεία είναι η μεταβατική περίοδος της ανάπτυξης, όπου το παιδί αφήνει την παιδικότητα και προχωρά στην ενηλικίωση. Αποκαλείται η ηλικία της επανάστασης και της αμφισβήτησης. Ο έφηβος δείχνει απόμακρος και σκληρός προς τους γονείς, ενώ άλλοτε γίνεται ευαίσθητος και ευάλωτος. Η εφηβεία διαρκεί από την ηλικία των 10 έως τα 19 έτη, όπου συμβαίνουν σωματικές και ψυχοσυναισθηματικές αλλαγές. Χωρίζεται σε τρεις περιόδους, καθεμιά εκ των οποίων έχει τα δικά της χαρακτηριστικά. Στην πρώιμη εφηβεία (10-13 ετών), ο έφηβος εκφράζει αμηχανία και ντροπή για τις σωματικές του αλλαγές και τα πρωτόγνωρα ερωτικά συναισθήματα. Επιδιώκει τη συναναστροφή με συνομηλίκους του ίδιου φύλου και αντιδρά με ξεσπάσματα θυμού. Στη μέση εφηβεία (14 – 17 ετών), ο έφηβος αναζητά την ταυτότητά του, διεκδικώντας την ελευθερία του. Κάνει την επανάσταση εναντίον των γονέων του και τους αμφισβητεί, με στόχο να γίνει ενήλικος και να αυτονομηθεί. Μετά από τόσα χρόνια εξιδανίκευσής τους, έφτασε η στιγμή να τους απομυθοποιήσει. Οι φίλοι αποτελούν την προτεραιότητά του, ενώ εμφανίζονται οι πρώτοι έρωτες και οι απογοητεύσεις. Μπορεί να είναι απόμακρος, να αρνείται να βγαίνει με τους γονείς του, όχι επειδή ντρέπεται, αλλά επειδή θέλει να δίνει την εντύπωση ότι είναι μεγάλος και ανεξάρτητος. Στην όψιμη εφηβεία (17-19 ετών), ο έφηβος σταθεροποιεί την εικόνα για τον εαυτό του, ξεκινά τις σεξουαλικές του επαφές και η σχέση με τους γονείς του αποκτά νέα βάση. Η έναρξη της εφηβείας αντιστοιχεί στις πρώτες ενδείξεις της ήβης, δηλαδή στις ανατομικές και βιολογικές αλλαγές που διαμορφώνουν το σώμα του ενήλικου και την ικανότητα αναπαραγωγής. Η μέση διάρκεια της ήβης είναι 5-6 έτη, ενώ η ηλικία έναρξης της δεν είναι ίδια για όλα τα παιδιά. Στα κορίτσια αρχίζει μετά τα 8 χρόνια και στα αγόρια γύρω στα 10-13 έτη. Πρώτες ενδείξεις της ήβης στα κορίτσια (8-13 ετών) είναι η ανάπτυξη του στήθους και της τριχοφυΐας. Τα άκρα μακραίνουν αισθητά, το σώμα αποκτά καμπύλες και μεγαλώνει η λεκάνη. Στις ηλικίες 9-15 ετών εμφανίζεται η έμμηνος ρύση, όταν έχει περίπου ολοκληρωθεί το τελικό μήκος των ποδιών. Παράλληλα, αναπτύσσονται τα εσωτερικά όργανα, όπως η μήτρα. Γύρω στα 14 έτη το παιδικό πρόσωπο αποκτά περισσότερο γυναικεία μορφή και η φωνή σταδιακά γίνεται γυναικεία. Η πρώτη ένδειξη της ήβης στα αγόρια παρατηρείται με την αύξηση του μεγέθους των όρχεων. Αργότερα, εμφανίζεται η τριχοφυΐα, η αύξηση του πέους και της τεστοστερόνης. Όταν το πέος έχει αναπτυχθεί σημαντικά, εμφανίζεται το μήλο του Αδάμ και η φωνή αρχίζει να αλλάζει για να γίνει πιο αντρική γύρω στα 17. Συνήθως την εποχή αλλαγής της φωνής, εμφανίζονται οι τρίχες στο πρόσωπο. Ο έφηβος ταλανίζεται από ερωτήματα όπως πώς οι άλλοι αντιλαμβάνονται τις εμφανείς αλλαγές στο σώμα του. Φαίνεται μπερδεμένος ανάμεσα στην επιθυμία του να μεγαλώσει και στη νοσταλγία της παιδικής ηλικίας, βιώνοντας εσωτερική ένταση χωρίς να γνωρίζει την πραγματική αιτία. Συχνά αποσύρεται και νιώθει θλίψη. Παρατηρεί ότι έχει αλλάξει ο τρόπος συμπεριφοράς των άλλων προς το μέρος του, ενώ δυσκολεύεται να ερμηνεύσει σωστά τη συμπεριφορά τους. Μπορεί να παρεξηγεί απλά αστεία, να γίνεται εύθικτος και να εκνευρίζεται συχνά. Η διάθεσή του παρουσιάζει μεταπτώσεις, με ταχεία εναλλαγή των συναισθημάτων. Κλείνεται συχνά στο δωμάτιο του, κρατώντας σκέψεις και συναισθήματα για τον εαυτό του. Ο έφηβος αρχίζει να αντιλαμβάνεται την έννοια του μέλλοντος και να θέτει προσωπικούς στόχους. Κάνει επιλογές όπως: «Ποιο επάγγελμα θα ακολουθήσω και γιατί;». Μαθαίνει να εξετάζει ένα θέμα μέσω της οπτικής των άλλων και να εξάγει συμπεράσματα από τα διαθέσιμα στοιχεία. Μέχρι το τέλος της εφηβείας θα μπορεί να αναλάβει καθήκοντα ενηλίκου. Η εφηβεία αποτελεί την εποχή των εκρήξεων, των αποχωρισμών και τελικά της ανεξαρτησίας του παιδιού. Η διατήρηση των ισορροπιών και της ψυχραιμίας εκ μέρους των γονέων είναι απαραίτητες. Πηγή: https://boro.gr/181659/eisai-efhvos-ti-allages-viwneis-sto-swma-soy-kai-pws-se-ephreazoyn-psyxologika/ Για περισσότερες πληροφορίες πατήστε τον σύνδεσμο για να βρείτε το Μαγνητοσκοπημένο σεμινάριο https://bit.ly/3DhUBkr – Ήθελες πάντα να ασχοληθείς με την ψυχολογία; Ποτέ δεν είναι αργά! Σπούδασε Ανασυνδυασμένη – Εκλεκτική Συμβουλευτική & Ψυχοθεραπεία Μετεκπαίδευση στη Ανασυνδυασμένη Συμβουλευτική και Ψυχοθεραπεία   Δες το video στο κανάλι του ΚΕ.ΘΕ.ΣΥ. στο Youtube

Για παιδιά

Πως μπορούμε να αποκτήσουμε αυτοπεποίθηση;

Πώς μπορούμε να αποκτήσουμε αυτοπεποίθηση; Η αυτοπεποίθηση σχετίζεται με τη γνώση του εαυτού μας, με την εκτίμηση προς εκείνον και μέσα της συμπεριλαμβάνει τον αυτοσεβασμό, την αξιοπρέπεια, την πίστη και την πεποίθηση ότι ζούμε μια όμορφη ζωή που μας αξίζει.   Όταν φυσικά μιλάμε για γνώση εαυτού δεν εννοούμε κάποιον εξιδανικευμένο εαυτό που μας βάζει όρους και προϋποθέσεις, ώστε να ανταποκρινόμαστε στα καλούπια της κοινωνίας. Μιλάμε για εκείνον που έχει δυνάμεις, αλλά και ευαισθησίες, που έχει καλοσύνη, αλλά και αρνητικές σκέψεις, ανασφάλειες, αισθήματα απόρριψης, στιγμές μοναξιάς και αδυναμίας, όπως και στιγμές χαράς και ευφορίας. Έναν εαυτό που είναι ικανός να αγαπηθεί και αξίζει γι’ αυτό ακριβώς που είναι και όπως ακριβώς είναι.   Γιατί όμως καταλήγουμε να μην έχουμε αυτοπεποίθηση, τι είναι αυτό που μας κάνει να χάνουμε την πίστη στον εαυτό μας; Οι 4 πιο βασικοί λόγοι είναι:   Επειδή μάθαμε από μικρά παιδιά, μέσω γονεϊκών συμπεριφορών, να αμφισβητούμε συνεχώς τον εαυτό μας. Αυτή την συμπεριφορά αναπαράγουμε και ως ενήλικες, με αποτέλεσμα να έχουμε έντονη την ανάγκη της επιβεβαίωσης, ώστε να πιστεύουμε οι ίδιοι στον εαυτό μας. Πρόκειται, φυσικά, για έναν αγώνα μάταιο, δεδομένου πως η ασφάλεια έρχεται κυρίως από μέσα μας.   Αυτό που οι ίδιοι είμαστε δεν το θεωρούμε σημαντικό για να αγαπηθεί, να προτιμηθεί ή να γίνει αποδεκτό από κάποιον. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μην δείχνουμε τον πραγματικό εαυτό μας, φοβούμενοι μήπως οι άλλοι καταλάβουν πως δεν είμαστε αρκετά καλοί και μας απορρίψουν. Προτιμούμε, λοιπόν, να δείχνουμε ό,τι οι άλλοι επιθυμούν, με στόχο να κερδίζουμε την αποδοχή και την αγάπη τους.   Από μόνοι μας οι άνθρωποι είμαστε κάποιες φορές πολύ επικριτικοί με τους εαυτούς μας, όπως ακριβώς ήταν παλιά και οι γονείς μας μαζί μας. Επικρίνουμε συνεχώς, δεν δεχόμαστε τα λάθη μας, κατηγορούμε και ζητούμε όλο και περισσότερα. Όμως, όποιος αμφισβητεί τον ίδιο του τον εαυτό και υπονομεύει τις δυνατότητες του, παραμένει πάντα στην άκρη. Δεν δίνει την ευκαιρία στον ίδιο να προσπαθήσει και να γνωρίσει την λέξη επιτυχία. Και κάπως έτσι, παραιτούμαστε εύκολα, δεν προσπαθούμε και η αυτοπεποίθησή μας παραμένει σταθερά χαμηλή.   Η ντροπή, η οποία ωθεί τον άνθρωπο να κρύβεται και να μένει έξω από τη χαρά. Ντρέπεται μήπως οι άλλοι δουν πως δεν χορεύει καλά, ντρέπεται που δεν γνωρίζει γεωγραφία, που δεν έχει καλό αυτοκίνητο, που η οικογένεια του δεν είναι οικονομικά ευκατάστατη, που δεν έχει μεγάλο σπίτι. Αντί να παραδεχτεί και να αποδεχτεί αυτό που είναι και έχει, προτιμά να κάνει πίσω, να μένει απ’ έξω, να μην προσπαθεί, να χάνει ευκαιρίες και να κρύβεται. Έχετε σκεφτεί ποτέ, πόσο κακό σας κάνει η ντροπή και αντιθέτως πόσο σωτήρια αποδεικνύεται η αποδοχή; Δοκιμάστε την επόμενη φορά να αποδεχτείτε εκείνο το κομμάτι του χαρακτήρα σας το οποίο σας δυσκολεύει και θα δείτε πως από τη στιγμή που θα αναγνωρίσετε πως ντρέπεστε, η ντροπή θα έχει ήδη εξαφανιστεί.   Πώς μπορούμε να αποκτήσουμε αυτοπεποίθηση;   Γνωρίστε τον εαυτό σας και αποδεχθείτε τον, ακριβώς όπως είναι. Μην περιμένετε από εκείνον να είναι τέλειος, όμως βοηθήστε τον καθημερινά να γίνεται καλύτερος και να εξελίσσεται σε ό,τι επιλέγει.   Να είστε ειλικρινείς μαζί του. Μην φοβάστε να εκδηλώσετε τα αληθινά σας συναισθήματα. Μην φοβάστε να δείξετε την αδυναμία ή τον θυμό σας ή να πείτε «όχι» απλώς και μόνο για να μη χάσετε το όνομα του καλού παιδιού.   Επιτρέψτε στον εαυτό σας να κάνει λάθη, συγχωρήστε τον όταν τα κάνει και ρωτήστε τον τι έμαθε από αυτά. Έχει ανάγκη την αγάπη και την κατανόηση σας και όχι την κριτική σας.   Νιώστε ευγνωμοσύνη για ό,τι σας έχει δοθεί και θυμηθείτε πως τίποτα δεν είναι δεδομένο, από την υγεία σας, μέχρι το σπίτι σας, από την οικογένεια, τους ανθρώπους που αγαπάτε, μέχρι την δουλειά σας. Μην ξεχνάτε, λοιπόν, καθημερινά πόσο τυχεροί είστε για όλα όσα έχετε καταφέρει και για όσα εξακολουθείτε να έχετε στη ζωή σας. Αυτή η σκέψη και το αίσθημα που γεννά θα σας δώσει δύναμη, ώστε να συνεχίζετε να κερδίζετε περισσότερα.   Εκμεταλλευτείτε την κάθε νέα ευκαιρία και πρόταση που σας δίνεται για κοινωνική συναναστροφή. Πείτε «ναι» σε πράγματα που δεν κάνατε, σε μέρη που δεν πήγατε, σε ανθρώπους που δεν μιλούσατε. Βγείτε έξω από τη ζώνη της ασφάλειας και παλέψτε με τα εσωτερικά σας τέρατα. Στο τέλος, θα δείτε πως ήταν πολύ πιο εύκολο απ’ ό,τι περιμένατε. Πηγή: https://boro.gr/196272/pws-mporoyme-na-apokthsoyme-aytopepoithhsh/ –   Έλα μαζί μας σε ένα μοναδικό ταξίδι συνάντησης με Εσένα! Βιωματικό Εργαστήρι Αυτογνωσίας ‘’Όταν Συνάντησα Εμένα!’’ …με την Ανδριάννα Γεροντή Ανασυνδυασμένη – Εκλεκτική Συμβουλευτική  

Κύλιση στην κορυφή